Streng of duidelijk?

"Juf, jij bent helemaal niet streng."

Dat was misschien wel de mooiste feedback die ik aan het einde van het schooljaar 2025-2026 kreeg. Het was tijdens het wenuurtje. Een bijzonder moment, vind ik altijd. Mijn huidige groep zat nog in de klas toen de nieuwe groep alvast kwam kennismaken. Voordat we gingen wisselen, raakte ik met mijn klas aan de praat over het afgelopen schooljaar.

Ik vroeg: "Als jullie aan mij als juf denken, waar denk je dan als eerste aan?"

We hadden het over van alles. Over de leuke momenten, de grappigste herinneringen en natuurlijk ook over de afspraken in de klas.

Op een gegeven moment zei ik: "Ik vind mezelf eigenlijk best streng."

Dat meen ik ook echt. Ik verwacht veel van mijn leerlingen. Samen maken we afspraken en ik vind het belangrijk dat we ons daar allemaal aan houden. Niet alleen de kinderen, maar ook ikzelf. Afspraken geven duidelijkheid en veiligheid en als een afspraak niet wordt nagekomen, hoort daar soms ook een consequentie bij. Niet als straf, maar omdat kinderen moeten weten waar ze aan toe zijn.

Tot mijn verbazing keek de hele klas mij aan. "Juf... jij bent helemaal niet streng."

Ik moest er een beetje om lachen.

"Niet?" vroeg ik. "Hoe bedoelen jullie dat?"

Toen zei één van de leerlingen iets wat me echt is bijgebleven.

"Jij bent niet streng. Jij bent gewoon duidelijk."

En ineens begon de hele klas mee te praten.

"Jij zegt wat je doet en je doet wat je zegt."

"Wij weten precies waar we aan toe zijn."

"En als jij een fout maakt, zeg je dat ook gewoon."

Dat laatste vond ik misschien nog wel het mooiste. Blijkbaar draait duidelijkheid voor kinderen niet alleen om regels. Het gaat ook om voorspelbaarheid. Om eerlijk zijn. Om doen wat je belooft. En ook durven zeggen: "Jongens, daar had ik zelf ook anders mee om kunnen gaan."

Dat gesprek bleef nog lang in mijn hoofd hangen. Want hoe vaak noemen we een leerkracht eigenlijk streng, terwijl we misschien duidelijk bedoelen? Voor mij zit daar inmiddels een groot verschil in.

Streng voelt voor mij als regels om de regels. Omdat het moet. Duidelijk betekent dat kinderen weten wat je van hen verwacht, waarom je dat verwacht en wat er gebeurt als het even niet lukt. Niet vanuit boosheid, maar vanuit rust en voorspelbaarheid. En juist dat geeft kinderen veiligheid.

Zeker in het SBO merk ik iedere dag hoe belangrijk die veiligheid is. Onze leerlingen hebben vaak behoefte aan structuur, duidelijkheid en een leerkracht die consequent is. Niet omdat ze streng nodig hebben, maar omdat ze willen weten waar ze aan toe zijn.

Toen ik na dit gesprek verder las over dit onderwerp, kwam ik een artikel van Leraar24 tegen over de aanpak 'Vriendelijk orde houden'. En eerlijk? Het voelde alsof mijn leerlingen de kern van dat artikel al hadden samengevat. Volgens deze aanpak ontstaat rust in de klas niet doordat een leerkracht streng is, maar doordat vriendelijkheid en duidelijkheid hand in hand gaan. Leerlingen hebben behoefte aan een leerkracht die betrokken en zorgzaam is, maar die tegelijkertijd duidelijke grenzen stelt en voorspelbaar handelt. Niet vriendelijk zonder duidelijkheid en niet duidelijk zonder vriendelijkheid. Juist die combinatie zorgt voor een veilige sfeer waarin kinderen zich kunnen ontwikkelen. 

Wat mij vooral aansprak, is dat de nadruk niet ligt op straffen of corrigeren, maar op het voorkomen van onrust. Door vooraf helder te zijn over verwachtingen, afspraken consequent na te leven en tegelijkertijd de relatie met je leerlingen centraal te stellen, ontstaat er rust. Kinderen weten wat er van hen verwacht wordt en voelen zich veilig genoeg om fouten te maken én daarvan te leren. 

Als ik terugdenk aan het gesprek met mijn klas, is dat eigenlijk precies wat zij bedoelden.

"Juf, jij bent niet streng. Jij bent gewoon duidelijk."

Niet omdat ik nooit corrigeer. Niet omdat er geen grenzen zijn. Maar omdat die grenzen voorspelbaar zijn. Omdat ik doe wat ik zeg. En misschien nog wel belangrijker: omdat ik ook eerlijk ben als ík een fout maak. Sinds dat moment stel ik mezelf dan ook een andere vraag.

Niet: "Ben ik streng genoeg?"

Maar:

"Ben ik vandaag duidelijk én vriendelijk geweest?"

🌱 Om over na te denken

• Hoe zou jouw klas jou omschrijven?
• Ben jij streng?
• Of ben jij duidelijk?
• En misschien nog wel de belangrijkste vraag: zouden jouw leerlingen hetzelfde antwoord geven als jij? 💚